ପରିଚୟ
ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ଉପବିଷୟଟି OPSC ସାମୟିକ ବିଷୟ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଏହା କେବଳ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତଙ୍କ ବା ନୋବେଲ ବିଜେତାଙ୍କ ତାଲିକା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ବୀକୃତି, ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି, ପଦକ, ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ବିଶେଷଣ ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତି, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବା ଅଧିକାରକୁ ଜାତୀୟ, ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ, ରାଜ୍ୟ ବା ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ତରে ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। OPSC ଆକାଙ୍ଖୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉପବିଷୟଟି ତିନୋଟି ସଂଯୁକ୍ତ ଦକ୍ଷତାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରେ: ତଥ୍যଗତ ସ୍ମରଣ (କିଏ କେଉଁ ବର୍ଷରେ କେଉଁ ପୁରସ୍କାର ପାଇଲେ), ଧାରଣାଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ (ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାରକୁ ବୀରତ୍ব ପୁରସ୍କାର ଠାରୁ କିଛି ଅଲଗା କରେ, ବା "ସରଦାର" ଭଳି ଉପାଧିକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସମ୍ମାନ ଠାରୁ), ଏବଂ ପ୍ରସଙ୍ଗଗତ ସଚେତନତା (ପୁରସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଜାତୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ବିଦେଶ ନୀତି ବା ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ କିଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ)।
OPSC ର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ "ପୁରସ୍କାର, ଖେଳ ସାଧନା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ" କୁ ଏକ ସ୍ବାଧୀନ ଶୀର୍ଷ ଭାବେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଅନ୍ୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ: ଜାତୀୟ ରାଜନୀତି ଓ ମୁଖ୍ୟ ବିଧାନଗତ ପରିବର୍ତନ ଅନେକ ସମୟ ନେତାଙ୍କ ସ୍ବୀକୃତି ଜଡିତ (ଯେପରି ଭୂତପୂର୍ବ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଭାରତ ରତ୍ନ), ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ମେଳନ ଓ ଚୁକ୍ତି ସর୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣା (UDHR) ଭଳି ଘୋଷଣା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ଯାହା "ସମ୍ମାନ" ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରେ, ଭାରତର ବିଦେଶ ନୀତି ଓ ଦ୍ବିପକ୍ଷୀୟ ଭ୍ରମଣ ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି ଏବଂ ପୁରସ୍କାର ବିନିମୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସରକାର ଯୋଜନା (PM-KISAN, AYUSHMAN, MGNREGA) ନିଜସ୍ব ସ୍ବୀକୃତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖେ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା (KALIA, Biju Swasthya, Mission Shakti) ରାଜ୍ୟ-ସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମାନ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଏହିପରି, ପାଠ୍ୟକ୍ରମର କୌଣସି ଅংଶ ଏହି ଉପବିଷୟ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ତିନୋଟି ଉପଲବ୍ଧ PYQ ର ବିଶ୍ଳେଷଣ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରତିରୂପ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରେ। OPSC 2021 ଦୁଇଟି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲା: ଗୋଟିଏ Raja Ravi Varma ଏବଂ Raja Rammohan Roy କୁ ସେମାନଙ୍କର ସଠିକ ପରିଚୟ ସହ ମେଳାଇବାର (ଭାରତରେ ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ Brahmo Samaj ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଯଥାକ୍ରମେ), ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି Sheikh Abdullah, E. V. Ramasamy ଏବଂ Vallabhbhai Patel ର ଲୋକପ୍ରିୟ ଉପାଧିକୁ ମେଳାଇବାର ("Sher-e-Kashmir", "Periyar", "Sardar")। ଉଭୟ ପ୍ରଶ୍ନ ସମ୍ମାନଜନକ ବିଶେଷଣ ସହିତ ପରିଚିତତା ଆବଶ୍ୟକ କରିଥିଲା — "ସମ୍ମାନ" ର ଏକ ଉପ-ବର୍ଗ ଯାହା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପୁରସ୍କାର ତାଲିକା ଅନେକ ସମୟ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ। OPSC 2022 ତାପରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ କୋଣ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲା: UDHR ର କେଉଁ ଧାରା କହେ ଯେ "ଜାତୀୟତାର ଅଧିକାର" ଜଣକର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ (ଧାରା 15)। ଏହା ପ୍ରଚଳିତ ଅର୍ଥରେ ଏକ ପୁରସ୍କାର ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ UDHR ନିଜେ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ମାନ — ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ମାନବ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଏକ ଘୋଷଣା। ଏହି ତିନୋଟି ପ୍ରଶ୍ନ ଏକତ୍ରିତଭାବେ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ ଯେ OPSC "ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ" କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସଂଜ୍ଞାୟିତ କରେ, ଅଧିକାର ଘୋଷଣା, ঐତିହାସିକ ଉପାଧି ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାରକ ପରିଚୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣ ଶିଖିବେ: ଭାରତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପୁରସ୍କାରର ବର୍ଗୀକରଣ (ନାଗରିକ, ସାମରିକ, ଖେଳ, ସାହିତ୍ୟିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ, ରାଜ୍ୟ); ସବୁଠାରୁ ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷିତ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ (ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପ୍ରାପ୍ତକାରୀ, ଅନନ୍ୟ ପ୍ରଥମ, ଯୋଗ୍ୟତା ମାନଦଣ୍ଡ); ଭାରତୀୟ ঐତିହାସିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବର ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି (ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଏଖନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଚାଯାଇନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭବ); ଓଡ଼ିଶା-ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଜନା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ପୁରସ୍କାରର ଛେଦ; ଏବଂ ଅନୁକ୍ରମ ଧରି ରଖିବାର ସ୍ମୃତି ସହାୟକ (ଯେପରି ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାରର ଅର୍ଡର, ଭାରତ ରତ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତକାରୀଙ୍କ ବର୍ଷ ଅନୁକ୍ରମ)। ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆପଣ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ଉପରେ ଯେକୌଣସି OPSC ପ୍ରଶ୍ନ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ — ଚାହେ ଏହା ଏକ ନାମ, ବର୍ଷ, ସଂଖ୍ୟା ବା ଧାରଣାଗତ ମେଳ ପଚାଏ।
ମୂଳ ଧାରଣା ଓ ଭିତ୍ତି
ପୁରସ୍କାର: ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ବୀକୃତି ଯେପରି ଟ୍ରଫି, ପଦକ, ସାକ୍ଷ୍ୟପତ୍ର ବା ମୌଦ୍ରିକ ପୁରସ୍କାର ଯାହା ଏକ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ (ଖେଳ, କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, ସାହିତ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି) ଅସାଧାରଣ ସାଧନାର ଜନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଗୋଷ୍ଠୀ ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ପୁରସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ସରକାର, ଫାউଣ୍ଡେସନ ବା ସଂସ୍ଥା ଦ୍ବାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।
ସମ୍ମାନ: ଏକ ବ୍ୟାପକ ଶବ୍ଦ ଯାହା ପୁରସ୍କାର, ଉପାଧି, ସାଜସଜ୍ଜା, ବିଶେଷଣ ଏବଂ ବିଶିଷ୍ଟତାର ଯେକୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବା ଅନୌପଚାରିକ ସ୍ବୀକୃତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ। ଏକ ସମ୍ମାନ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ବାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରେ (ଯେପରି "ସରଦାର" ଏକ ଉପାଧି ଭାବେ) ବା ଜନ ପ୍ରଶଂସା ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରେ (ଯେପରି "ମହାତ୍ମା")। UPSC/OPSC ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ସମ୍ମାନ ଅନେକ ସମୟ ସମ୍ମାନଜନକ ଉପସର୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ଯେପରି "ରାଜା", "Sher-e-" ବା "Periyar"।
ଉପାଧି: ଏକ ଶବ୍ଦ ବା ବାକ୍ୟାଂଶ ଯାହା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିର ନାମରେ ଯୋଗ କରାଯାଏ ଯାହା ପଦ, ଅଫିସ ବା ସାଧନାକୁ ସୂଚାଏ। ଉପାଧିଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାରଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ (ଯେପରି "ମହାରାଜା"), ରାଜ୍ୟ ଦ୍ବାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରେ (ଯେପରି "ପଦ୍ମ ଶ୍ରୀ"), ବା ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ବାରା ଅର୍ଜିତ ହୋଇପାରେ (ଯେପରି "ନେତାଜୀ")।
ବିଶେଷଣ: ଏକ ବର୍ଣନାତ୍ମକ ଉପନାମ ଯାହା ଏକ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଗୁଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ବା ଆନ୍ଦୋଳନ ଯୋଗୁଁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିର ସହ ସ୍ଥାୟୀଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଉଦାହରଣ: Sheikh Abdullah ର ଜନ୍ୟ "Sher-e-Kashmir" (କାଶ୍ମୀରର ସିଂହ); E.V. Ramasamy ର ଜନ୍ୟ "Periyar" (ମହାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି)।
ପଦକ: ଧାତୁର ଏକ ଛୋଟ, ସମତଳ ଖଣ୍ଡ (ଅନେକ ସମୟ ମୁଦ୍ରା ଆକୃତିର) ଯାହା ଏକ ସାମରିକ ବା ନାଗରିକ ସାଜସଜ୍ଜା ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ପଦକଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପୁରସ୍କାରର ଭୌତିକ ପ୍ରତୀକ, ଯେପରି Param Vir Chakra ପଦକ।
ପୁରସ୍କାର: ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବା ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଜନ୍ୟ ଏକ ପୁରସ୍କାର ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଅର୍ଥ ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ, ଯେପରି Nobel Prize, Pulitzer Prize।
ଫେଲୋଶିପ: ଏକ ଅନୁଦାନ ବା ପୁରସ୍କାର ଯାହା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ, ଗବେଷଣା ବା ଶିଳ୍ପକଳା ସାଧନା ଜାରି ରଖିବାର ଜନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଉଦାହରଣ: Rhodes Scholarship, Sahitya Akademi Fellowship।
ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର: ଏକ ରାଜ୍ୟ-ପ୍ରଦତ୍ତ ସମ୍ମାନ ଯାହା ସାମରିକ ସେବା ଜଡିତ ନୁହେଁ। ଭାରତରେ, ସର୍ବୋচ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ହେଉଛି Bharat Ratna, Padma Vibhushan, Padma Bhushan ଏବଂ Padma Shri।
ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର: ଶତ୍ରୁର ମୁଖୋମୁଖିରେ ବୀରତ୍ବର କାର୍ଯ୍ୟର ଜନ୍ୟ ଏକ ସାମରିକ ସାଜସଜ୍ଜା। ଭାରତର ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ Param Vir Chakra (ଯୁଦ୍ଧକାଳ), Ashoka Chakra (ଶାନ୍ତିକାଳ), Maha Vir Chakra, Kirti Chakra, Vir Chakra ଏବଂ Shaurya Chakra ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଖେଳ ପୁରସ୍କାର: ଖେଳରେ ଉତ୍କର୍ଷତାର ଜନ୍ୟ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ବୀକୃତି। ଭାରତର ଜାତୀୟ ଖେଳ ପୁରସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ Rajiv Gandhi Khel Ratna, Arjuna Award, Dronacharya Award (ପ୍ରশିକ୍ଷଣ), Dhyan Chand Award (ଜୀବନକାଳ ସାଧନା) ଏବଂ Maulana Abul Kalam Azad Trophy (ବିଶ୍ববିଦ୍ୟାଳୟ ଜନ୍ୟ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ସାଂସ୍କୃତିକ/ସାହିତ୍ୟିକ ପୁରସ୍କାର: କଳା, ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ଅବଦାନର ଜନ୍ୟ ପ୍ରଦତ୍ତ ସମ୍ମାନ। ଉଦାହରଣ: Sahitya Akademi Award, Sangeet Natak Akademi Award, Jnanpith Award।
ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର: ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଦ୍ବାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପୁରସ୍କାର। ଓଡ଼ିଶାର ଜନ୍ୟ, ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି Odisha Sahitya Akademi Award, Biju Patnaik Award for Sports and Culture ଏବଂ Kalinga Literary Award (ଯଦିଓ Kalinga ଏକ UNESCO ପୁରସ୍କାର, ଏହାର Biju Patnaik ଦ୍ବାରା ଅଡ଼ିଶା ଶିକଡ଼ ଅଛି)।
ବିଲୋପିତ ପୁରସ୍କାର: ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାରର ବ୍ୟବସ୍ଥା 1977 ଏବଂ 1980 ରେ ପରିବର୍ତନ ଆସିଥିଲା।
Deep Dive I: ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଓ ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର — ଗଠନ, ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ
ଭାରତ ରତ୍ନ — ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ
ଭାରତ ରତ୍ନ (ଭାରତର ରତ୍ନ) ୨ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୪ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା କଳା, ସାହିତ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନର ଜନସେବାର ଅଗ୍ରଗତିରେ ଅସାଧାରଣ ସେବାର ଜন୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଏହି ପୁରସ୍କାର ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ବିଦେଶୀମାନେ ଯୋଗ୍ୟ। ପଦକଟି ପିପୁଲ ପତ୍ରର ଆକୃତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ ସହିତ।
OPSC ରେ ପରୀକ୍ଷିତ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ (ପରୋକ୍ଷରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମାଧ୍ୟମରେ):
- ପ୍ରଥମ ତିନଜନ ପ୍ରାପକ (୧୯୫୪) ଥିଲେ ସି. ରାଜାଗୋପାଳାଚାରୀ, ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ ଏବଂ ସି. ଭି. ରାମନ।
- ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଯିଏ ଏହା ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ପାଇଥିଲେ (୨୦୧୧ରେ, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିବାଦ ପରେ)।
- କେବଳ ଦୁଇଜନ ବିଦେଶୀ ଏହା ପାଇଥିଲେ: ଖାନ ଅବ୍ଦୁଲ ଘାଫର ଖାନ (୧୯୮୭) ଏବଂ ନେଲସନ ମାଣ୍ଡେଲା (୧୯୯୦)। ମାଦର ତେରେସା ପ୍ରାପ୍ତିର ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଥିଲେ।
- ୨୦୨୪ରେ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ଲାଲ କୃଷ୍ଣ ଅଡ୍ଵାଣୀ, ପ୍ରଣବ ମୁଖର୍ଜୀ, ଭୁବନେଶ୍ଵର ବୋରୋଆ (ମରଣୋତ୍ତର), କର୍ପୂରୀ ଠାକୁର (ମରଣୋତ୍ତର) ଏବଂ ଏମ. ଏସ. ସ୍ଵାମିନାଥନ (ମରଣୋତ୍ତର)। ଏଗୁଡ଼ିକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଷୟ ପାଇଁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ।
ତୁଳନାମୂଳକ ସାରଣୀ: ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର
| ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ | ଭାରତ ରତ୍ନ | ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ | ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ | ପଦ୍ମ ଶ୍ରୀ |
|---|---|---|---|---|
| ସ୍ଥାପନ ବର୍ଷ | ୧୯୫୪ | ୧୯୫୪ | ୧୯୫୪ | ୧୯୫୪ |
| ବର୍ଷପ୍ରତି ପ୍ରାପକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା | ସର୍ବାଧିକ ୩ (ସାଧାରଣତ ୨–୩) | ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସୀମା ନାହିଁ (ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ) | ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସୀମା ନାହିଁ | ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସୀମା ନାହିଁ |
| ପଦକ ଡିଜାଇନ | ପିପୁଲ ପତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋଟିଫ | ପଦ୍ମ ଫୁଲ | ପଦ୍ମ ଫୁଲ | ପଦ୍ମ ଫୁଲ |
| ମାନଦଣ୍ଡ | ଜାତୀୟ ସେବାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାତ୍ରା | ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମୀ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ସେବା | ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚ ମାନର ବିଶିଷ୍ଟ ସେବା | ବିଶିଷ୍ଟ ସେବା |
| ପୁରସ୍କୃତ ହୁଏ | କଳା, ସାହିତ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାନ, ଜନସେବା | କଳା, ସାହିତ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାନ, ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ ବିଷୟ | ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର | ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର |
| ବିଦେଶୀମାନଙ୍କୁ ଦିଆ ଯାଇପାରେ? | ହଁ (ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ୨) | ହଁ (ଉଦାହରଣ: ଦଲାଇ ଲାମା, ଅଞ୍ଜେଲିକ କିଡୋ) | ହଁ | ହଁ |
| ପ୍ରାପକଙ୍କ ପାଇଁ ନିଷେଧ | ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ? କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧତା ନାହିଁ | କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧତା ନାହିଁ | କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧତା ନାହିଁ | କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧତା ନାହିଁ |
ଟିପ୍ପଣୀ: ୧୯୭୭ରେ, ମୋରାରଜୀ ଦେସାଇଙ୍କ ଅଧୀନ ଜନତା ଦଳ ସରକାର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର (ଭାରତ ରତ୍ନ ଓ ପଦ୍ମ ସମେତ) ବାତିଲ କରିଦେଇଥିଲେ ଏହି ଯୁକ୍ତିରେ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ "ଔପନିବେଶିକ ଅବଶେଷ"। ୧୯୮୦ରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ — ପଦକ ଡିଜାଇନ ଅଶୋକ ଚକ୍ର ଅପସାରଣ ପାଇଁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା।
ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର — ବର୍ଗୀକରଣ ଓ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି
ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ୧୯୫୪ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଅନୁକ୍ରମ ହେଉଛି: ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ (ଦ୍ଵିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ), ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ (ତୃତୀୟ), ପଦ୍ମ ଶ୍ରୀ (ଚତୁର୍ଥ)। ଭାରତ ରତ୍ନ ଅପେକ୍ଷା, ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମାତ୍ର ଦିଆ ଯାଇପାରେ, ଲେକିନ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଅନେକ ମରଣୋତ୍ତର ପଦ୍ମ ଶ୍ରୀ ଦେଖାଯାଇଛି।
ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ: ୨୦୨୪ରେ, ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ୫ ଜନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯେଥିରେ ବ୍ୟଜୟନ୍ତିମାଳା (କଳା), କୋନିଡେଲା ଚିରଞ୍ଜୀବୀ (କଳା), ଏମ. ଭେଙ୍କୟ୍ୟ ନାଇଡୁ (ଜନ ବିଷୟ) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଥିଲେ। ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ୧୭ ଜନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯେଥିରେ ଛନ୍ନୁଲାଲ ମିଶ୍ର (ସଙ୍ଗୀତ), ଏସ. ଏସ. ରାଜାମୌଲି (ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦେଶନା) ଥିଲେ। ପଦ୍ମ ଶ୍ରୀ ୧୧୦ ଜନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
OPSC ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା: ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୁରସ୍କାର କେଉଁ ବର୍ଗରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ତାହା ପୁଛିପାରେ, ବା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଷରେ କେତେ ଜନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କଞ୍ଚାମାତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ମନେ ରଖିବାକୁ, ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ: ପଦ୍ମ ଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରର ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି (୨୦୧୦ରେ ~୮୦ ଠାରୁ ୨୦୨୪ରେ ~୧୧୦), ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ରତ୍ନ ସୀମିତ ରହିଛି। ଏଥିସହ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ଖେଳାଧୁଳା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥାଆନ୍ତି, ମାତ୍ର କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର — ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଓ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ
ଭାରତର ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ (ସଂଘର୍ଷ) ଓ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ।
ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ (ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଅନୁକ୍ରମରେ):
- ପରମ ବୀର ଚକ୍ର: ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାମରିକ ସଜ୍ଜା। ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ସବୁଠାରୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବୀରତ୍ବର ଜନ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।
- ମହା ବୀର ଚକ୍ର: ଦ୍ଵିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ବୀରତ୍ବର କାର୍ଯ୍ୟର ଜନ୍ୟ।
- ବୀର ଚକ୍ର: ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରେ ବୀରତ୍ବର ଜନ୍ୟ।
ଶାନ୍ତିକାଳୀନ:
- ଅଶୋକ ଚକ୍ର: ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର। ଏହା ପରମ ବୀର ଚକ୍ରର ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ସମକକ୍ଷ ଭାବେ ବିବେଚିତ। ସକ୍ରିୟ ସଶସ୍ତ୍ର ସଂଘର୍ଷ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ସাହସ ବା ଆତ୍ମତ୍ୟାଗର ଜନ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।
- କୀର୍ତି ଚକ୍ର: ଦ୍ଵିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ପୁରସ୍କାର।
- ଶୌର୍ୟ ଚକ୍ର: ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ:
- ପରମ ବୀର ଚକ୍ର (ପିଭିସି) ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୦ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରଥମ ପିଭିସି ମେଜର ସୋମନାଥ ଶର୍ମାଙ୍କୁ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା (କାଶ୍ମୀର ଅପରେସନ, ୧୯୪୭)।
- ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ୨୧ ପିଭିସି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି (୧୪ ମରଣୋତ୍ତର ସମେତ)। ଶେଷ ପିଭିସି ଅଧିନାୟକ ବିକ୍ରମ ବତ୍ରାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା (ମରଣୋତ୍ତର, ୧୯୯୯ କାର୍ଗିଲ)।
- ଅଶୋକ ଚକ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ପୁରସ୍କାର। ପ୍ରଥମ ପ୍ରାପକ: ନାଇକ ନାରବାହାଦୁର ଥାପା (୧୯୫୨)। ସାମ୍ପ୍ରତିକ: ଲାନ୍ସ ନାଇକ ନାଜିର ଅହମଦ ୱାନୀ (୨୦୨୧, ମରଣୋତ୍ତର)।
- ଏକ ଅନନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ: ସୁବେଦାର ସୁବ୍ରମଣିୟନ ଅଶୋକ ଚକ୍ର ଓ ପିଭିସି ଉଭୟ ପାଇଥିଲେ? ଏହା ସଠିକ ନୁହେଁ — ତାଙ୍କୁ ବୀର ଚକ୍ର ଦିଆଯାଇଥିଲା? ବାସ୍ତବରେ କେହି ପିଭିସି ଓ ଅଶୋକ ଚକ୍ର ଉଭୟ ପାଇନାହାଁନ୍ତି।
ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାରର ଅନୁକ୍ରମ ସ୍ମୃତିସୂତ୍ର (ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଓ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ):
"ପରମ ମହା ବୀର – ଅଶୋକ କୀର୍ତି ଶୌର୍ୟ"
ଏକ୍ରୋନିମ ପିଏମଭିଏକେଏସ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ (ପି ପରମ ପାଇଁ, ଏମ ମହା ପାଇଁ, ଭି ବୀର ପାଇଁ – ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ; ଏ ଅଶୋକ ପାଇଁ, କେ କୀର୍ତି ପାଇଁ, ଏସ ଶୌର୍ୟ ପାଇଁ – ଶାନ୍ତିକାଳୀନ)। ଏକ ଦୃଶ୍ୟ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ: ପିଏମ (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ) ଭିଏ(ସି) = ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର (ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ) ଦେଇଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ତାପରେ ଏ(ଶୋକ) ଶୌର୍ୟ ଶାନ୍ତିପାଇଁ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ
- ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପଦକ ସିରିଜ: ଜୀବନ ରକ୍ଷାକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟର ଜନ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ବର୍ଗ: ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପଦକ, ଉତ୍ତମ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପଦକ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପଦକ।
- ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପୋଲିସ ବୀରତ୍ବ ପଦକ: ପୋଲିସ ବାହିନୀର ଜନ୍ୟ।
- **ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଖେଳ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପୁରସ୍କାର
Deep Dive III: ଭାରତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବଙ୍କ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଉପାଧି ଓ ବିଶେଷଣ — PYQ ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ
ଏହି ବିଭାଗ OPSC 2021 ର ଉଭୟ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ସମ୍ମାନସୂଚକ ଉପାଧି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପୁରସ୍କାର ନୁହେଁ ବରଂ ଭାରତୀୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନରେ ବ୍ୟାପକଭାବେ ସ୍ବୀକୃତ "ସମ୍ମାନ"।
ରାଜା ରବି ବର୍ମା (1848–1906)
ଉପାଧି: "ରାଜା" ଏକ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଉପାଧି (ଅର୍ଥ "ରାଜା") ଯାହା ତ୍ରାବାଙ୍କୁର ମହାରାଜା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ। ତାଙ୍କୁ ଭାରତରେ ନାରୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ ଦାବି – କିନ୍ତୁ PYQ ସଠିକ ଉତ୍ତର ଠିକ ତାହାই ଦର୍ଶାଇଥିଲା। ପ୍ରସଙ୍ଗ ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ: ରବି ବର୍ମା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ ଯିଏ ପୌରାଣିକ ଓ ଐତିହାସିକ ଦୃଶ୍ୟକୁ ବାସ୍ତବସମ୍ମତ ମାନବୀୟ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ସହ ଚିତ୍ରିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରକଳା ପ୍ରାୟତଃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାରୀ ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରିତ କରିଥିଲା (ଯଥା, ଶକୁନ୍ତଳା ଚିଠି ଲେଖୁଛି, ଦୀପ ଧାରିଣୀ ନାରୀ)। ଶିଳ୍ପ ଐତିହାସିକମାନେ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସକ୍ରିୟ ସଂସ୍ଥା ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱରେ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲା, ତେଣୁ "ଭାରତରେ ନାରୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା" ଲେବେଲ ଢିଲାଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। OPSC ଆଶା କରେ ଯେ ଆପଣ ଏହି ସଂଯୋଗ ଜାଣିବେ ଯଦିଓ ଏହା ବିତର୍କିତ। ଅଫିସିଆଲ ଉତ୍ତରର ସହ କଦାପି ଯୁକ୍ତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ: ସେ କେରଳର କିଲିମନୂର ନିବାସୀ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ। ସେ ହିନ୍ଦୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଲିଓଗ୍ରାଫ (ଲିଥୋଗ୍ରାଫିକ ମୁଦ୍ରଣ) ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଘରେ ସୁଲଭ ହୋଇଥିଲା।
ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ (1772–1833)
ଉପାଧି: "ରାଜା" ଉପାଧି ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଅକବର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଥିଲା। ବାସ୍ତବରେ ରାଜା ଉପାଧି ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ସେବାର ସ୍ବୀକୃତିରେ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଦ୍ୱାରା ଆନୁଷ୍ଠାନିକଭାବେ ପ୍ରଦତ୍ତ ଥିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମ ସମାଜର (1828) ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭାବେ ସର୍ବାଧିକ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କୁ "ଭାରତୀୟ ପୁନର୍ଜାଗରଣର ପିତା" ମଧ୍ୟ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ସେ ସତୀ ପ୍ରଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଓ ନାରୀ ଶିକ୍ଷାର ପକ୍ଷରେ ଅଭିଯାନ ଚଳାଇଥିଲେ।
OPSC 2021 ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା: ରାଜା ରବି ବର୍ମା ଓ ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ ଯଥାକ୍ରମେ ଥିଲେ: ଏବଂ ସଠିକ ଉତ୍ତର ଥିଲା "ଭାରତରେ ନାରୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମ ସମାଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା"। ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା "ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ, ଓ ତୁହଫତ-ଉଲ-ମୁଜାହିଦିନ ର ଲେଖକ" (ତୁହଫତ-ଉଲ-ମୁଜାହିଦିନ ୧୬ ଶତାବ୍ଦୀର ମୁସଲିମ ବିଦ୍ୱାନ ଜୈନୁଦ୍ଦିନ ମଖଦୁମ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ; ରାମମୋହନ ରାୟ ଏହା ଲେଖିନଥିଲେ)। ଅନ୍ୟ ଏକ ବିକଳ୍ପ: "ସମ୍ବାଦ କୌମୁଦୀର ସମ୍ପାଦକ, ଓ ମିରାତ-ଉଲ-ଅଖବାରର ସମ୍ପାଦକ" — ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ରାମମୋହନ ରାୟ ସମ୍ବାଦ କୌମୁଦୀ (ବଙ୍ଗୀୟ ସାପ୍ତାହିକ) ଓ ମିରାତ-ଉଲ-ଅଖବାର (ପାରସିକ ସାପ୍ତାହିକ) ଉଭୟର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଯୋଡ଼ିକରଣ ଓଲଟା (ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇ ଥିଲା)। ବିଷୟ ହେଉଛି ସଠିକ ହେବା: ରବି ବର୍ମା କୌଣସି ସମାଚାରପତ୍ର ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଜଣାତ ନୁହେଁ, ଓ ରାମମୋହନ ରାୟ ଉଭୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ।
ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର, ପେରିୟାର, ସରଦାର
OPSC 2021 ତିନିଜଣ ଐତିହାସିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବର ଲୋକପ୍ରିୟ ଉପାଧି ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲା:
| ବ୍ୟକ୍ତି | ଉପାଧି | ଅର୍ଥ/ଉତ୍ସ |
|---|---|---|
| ଶେଖ ମୋହାମ୍ମଦ ଅବ୍ଦୁଲ୍ଲା | ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର | "କାଶ୍ମୀରର ସିଂହ" – କାଶ୍ମୀର ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା, J&K ର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ। |
| ଇରୋଡ ଭେଙ୍କଟା ରାମାସ୍ବାମୀ | ପେରିୟାର | "ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି" – ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାରକ, ସ୍ବାଭିମାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଦ୍ରାବିଡ଼ ପରିଚୟର ସମର୍ଥକ। |
| ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ | ସରଦାର | "ମୁଖ୍ୟ/ନେତା" – ଭାରତର ଲୌହ ମନୁଷ୍ୟ, ପ୍ରଥମ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକୀଭୂତ କରିଥିଲେ। |
ସାଧାରଣ ଭ୍ରାନ୍ତି: ପଟେଲକୁ କଦାପି "ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ" ଭାବେ ଡାକାଯାଏ ନାହିଁ (ତାହା ଲାଲା ଲାଜପତ ରାଇ ଥିଲେ)। ଶେଖ ଅବ୍ଦୁଲ୍ଲା "ସରଦାର" ନୁହେଁ। ପେରିୟାରକୁ "ଅନ୍ନା" ଭାବେ ଡାକାଯାଏ ନାହିଁ (ଅନ୍ନା ଏକ ତାମିଳ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଶବ୍ଦ, ପ୍ରାୟତଃ C. N. ଅନ୍ନାଦୁରାଇ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦ୍ରାବିଡ଼ ନେତା, ବା E.V. ରାମାସ୍ବାମୀ ନିଜେ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ)। ବାସ୍ତବରେ ପେରିୟାରକୁ ଅନୁଗାମୀମାନେ "ଅନ୍ନା" ମଧ୍ୟ ଡାକିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଫିସିଆଲ ଉପାଧି ପେରିୟାର। ତେଣୁ "ଅନ୍ନା" ଏକ ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ ବଡ଼ ଭାଇ, ଅନେକ ନେତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ। ପ୍ରଶ୍ନର ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପରେ "ଅନ୍ନା, ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର, ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ" ଥିଲା ଯାହା ଭୁଲ।
OPSC ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଉପାଧିଗୁଡ଼ିକର ବିସ୍ତୃତ ତାଲିକା
- ମହାତ୍ମା (M. K. ଗାନ୍ଧୀ): "ମହାନ ଆତ୍ମା"। ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପୁରସ୍କାର ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ସର୍ବଜନୀନ ସମ୍ମାନିତ।
- ନେତାଜୀ (ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ): "ନେତା"।
- ଲୋକନାୟକ (ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ): "ଜନତାର ନେତା"।
- ଦେଶବନ୍ଧୁ (ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ): "ଦେଶର ବନ୍ଧୁ"।
- ପଞ୍ଜାବ କେସରୀ (ଲାଲା ଲାଜପତ ରାଇ): "ପଞ୍ଜାବର ସିଂହ"।
- କର୍ମବୀର (ଗୋପାଲ କୃଷ୍ଣ ଗୋଖଲେ? ସେ "ଭାରତ ସେବକ ସମିତି") – "କର୍ମବୀର" ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି: କର୍ମବୀର ଭାଉରାଓ ପାଟିଲ (ଶିକ୍ଷାବିଦ)।
- ଅନ୍ନା (C. N. ଅନ୍ନାଦୁରାଇ): "ବଡ଼ ଭାଇ"।
- ଥାନ୍ତାଇ (ପେରିୟାରକୁ ଥାନ୍ତାଇ ପେରିୟାର ମଧ୍ୟ ଡାକାଯାଏ) – "ପିତା"।
- ସାହିବ / ଖାନ / ସୟ୍ୟଦ – ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାଧାରଣ।
OPSC ପ୍ରତ୍ୟାଶା: ଆପଣ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତାଙ୍କର ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟବହୃତ ବିଶେଷଣ ସହ ମେଳାଇ ପାରିବେ। ତାଲିକା ଓଡ଼ିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇପାରେ: ଉତ୍କଳ ଗୌରବ (ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବ) ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ପାଇଁ, କଳିଙ୍ଗ ପୁତ୍ର ବିଜୁ ପଟନାଇକ ପାଇଁ? ଠିକ୍ ନୁହେଁ – ବିଜୁ ପଟନାଇକକୁ ପ୍ରାୟତଃ ବିଜୁ ବାବୁ ବା କଳିଙ୍ଗର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଡାକାଯାଏ। ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ହେଉଛେ ଉତ୍କଳ ମଣି (ଓଡ଼ିଶାର ରତ୍ନ)। କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ (କବି)। କବି କଳାହଂସ ପାଇଁ? ମୁଖ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ଜାଣନ୍ତୁ।
ତୁଳନାମୂଳକ ସାରଣୀ: ଭାରତୀୟ ନେତାମାନଙ୍କ ବିଶେଷଣ (ଅଞ୍ଚଳ/ସମ୍ଭାବ୍ୟ OPSC ସହ)
| ବିଶେଷଣ | ବ୍ୟକ୍ତି | ପ୍ରସଙ୍ଗ |
|---|---|---|
| ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର | ଶେଖ ଅବ୍ଦୁଲ୍ଲା | J&K |
| ପେରିୟାର | E. V. ରାମାସ୍ବାମୀ | ତାମିଳନାଡୁ, ଦ୍ରାବିଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ |
| ସରଦାର | ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ | ଜାତୀୟ |
| ନେତାଜୀ | ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ | ଜାତୀୟ |
| ଦେଶବନ୍ଧୁ | ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ | ବଙ୍ଗ |
| ଲୋକନାୟକ | ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ | ବିହାର/ଜାତୀୟ |
| ପଞ୍ଜାବ କେସରୀ | ଲାଲା ଲାଜପତ ରାଇ | ପଞ୍ଜାବ |
| ଉତ୍କଳ ମଣି | ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ | ଓଡ଼ିଶା |
| ଉତ୍କଳ ଗୌରବ | ମଧୁସୂଦନ ଦାସ | ଓଡ଼ିଶା |
| କବି ସମ୍ରାଟ | ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ | ଓଡ଼ିଶା |
| କଳିଙ୍ଗ ପୁତ୍ର | ବିଜୁ ପଟନାଇକ | ଓଡ଼ିଶା (ଅନୌପଚାରିକ) |
ଓଡ଼ିଶା ବିଶେଷଣଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସ୍ମୃତିସୂଚକ:
"ଗୋପନ (ଗୋପବନ୍ଧୁ) ଉତ୍କଳ ମଣି, ମଧୁ (ମଧୁସୂଦନ) ଉତ୍କଳ ଗୌରବ, ବିଜୁ ବାବୁ କଳିଙ୍ଗ ପୁତ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର କବି ସମ୍ରାଟ।"
କାହାଣୀ: ଗୋପନ ଦେଶକୁ ରତ୍ନ ଦେଇଥାଏ (ମଣି), ମଧୁ ଗୌରବ ଦେଇଥାଏ, ବିଜୁ କଳିଙ୍ଗର ପୁତ୍ର, ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର କବିମାନଙ୍କର ସମ୍ରାଟ।
Deep Dive IV: ଖେଳ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ — ଜାତୀୟ ଓ ଓଡ଼ିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ
ଜାତୀୟ ଖେଳ ପୁରସ୍କାର (ଯୁବ ବ୍ୟାପାର ଓ ଖେଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ)
ଜାତୀୟ ଖେଳ ପୁରସ୍କାର 2002 ରେ ପୁନର୍ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଚାରିଟି ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଗ ରହିଛି:
- ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଖେଲ ରତ୍ନ (2022 ଠାରୁ ମେଜର ଧ୍ୟାନ ଚନ୍ଦ ଖେଲ ରତ୍ନ ପୁରସ୍କାର): ସର୍ବୋଚ୍
ଗଭୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ V: ସାହିତ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁରସ୍କାର — ଜାତୀୟ ଓ ଓଡ଼ିଶା
ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନ)
- 1954 ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ (ଜାତୀୟ ଅକ୍ଷର ଅକାଦେମୀ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
- ବାର୍ଷିକ ଭିତ୍ତିରେ 24 ଟି ଭାଷାରେ (ଓଡ଼ିଆ ସମେତ) ସୃଜନଶୀଳ ସାହିତ୍ୟିକ କୃତିଙ୍କ ପାଇଁ ପୁରସ୍କୃତ।
- ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାପ୍ତକାରୀ: ଗୋପିନାଥ ମୋହାନ୍ତୀ (1955, ଉପନ୍ୟାସ ଅମୃତରା ସନ୍ତାନ)। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ: ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (1974, କବିତା), ରାମାକାନ୍ତ ରାଥ (1984, କବିତା), ପ୍ରତିଭା ରାୟ (2011, ଉପନ୍ୟାସ ଯଜ୍ଞସେନୀ), ଅମରେଶ ପଟ୍ଟନାୟକ (2021? ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ)। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଓଡ଼ିଆ ବିଜେତା: ମାମୋନୀ ରାଇସୋମ ଗୋସ୍ୱାମୀ? ସେ ଅସମୀୟାରେ ଲେଖିଥିଲେ, ଓଡ଼ିଆରେ ନୁହେଁ। ଅଧିକୃତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: 2023 ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ଓଡ଼ିଆ ବିଜେତା: ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଦାସ (ଛୋଟ ଗଳ୍ପ)। ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଷୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର (ନାଟକ ଓ ସଙ୍ଗୀତ)
- ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଶିଳ୍ପର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ।
- ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାପ୍ତକାରୀ: କେଳୁଚରଣ ମୋହାପାତ୍ର (ଓଡ଼ିସୀ ନୃତ୍ୟ), ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ (ଓଡ଼ିସୀ), ଶ୍ୟାମମଣି ଦେବୀ (ସ୍ୱର), ରାଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ (ସ୍ୱର)। ସାମ୍ପ୍ରତିକ: ଗୁରୁ ଗଙ୍ଗାଧର ପ୍ରଧାନ (ଓଡ଼ିସୀ ନୃତ୍ୟ, 2023)।
ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର
- ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନ, ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନପୀଠ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ।
- ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଯେଉଁମାନେ ଜିତିଛନ୍ତି: ଗୋପିନାଥ ମୋହାନ୍ତୀ (1973, ମୃତ୍ୟୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ? ବାସ୍ତବରେ 1973), ସଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତ୍ରାୟ (1986), ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (1993), ପ୍ରତିଭା ରାୟ (2010, ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା)। ସାମ୍ପ୍ରତିକ (2022): ଦାମୋଦର ମାଉଜୋ (କୋଙ୍କଣୀ)। ଟ୍ରାକ ରଖନ୍ତୁ।
ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର
- ରାଜ୍ୟ-ସ୍ତରୀୟ ସାହିତ୍ୟିକ ପୁରସ୍କାର। ଓଡ଼ିଆ, ସଂସ୍କୃତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବାର୍ଷିକ ଭିତ୍ତିରେ ପୁରସ୍କୃତ। ପ୍ରଥମ ଦିଆଯାଇଥିଲା 1955। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବିଜେତାମାନଙ୍କୁ ଖୋଜା ଯାଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଧରଣରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ: OPSC ପ୍ରଶ୍ନ ପୁଛିପାରେ "କେଉଁ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ 2023 ରେ ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ?" – ଆପଣ ମାନକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆଧାରେ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବେ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ଇଭେଣ୍ଟ ସମ୍ମାନ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତ
- UNESCO ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ: ଓଡ଼ିସୀ ନୃତ୍ୟ (2008), ଛାଉ ନୃତ୍ୟ (2010), କଳାରିପାୟଟ୍ଟୁ (ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ), ଦୁର୍ଗା ପୂଜା (2021)। ଓଡ଼ିଶାର ରଥ ଯାତ୍ରା ଏଥିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ପେଣ୍ଡିଂ। ଭାରତୀୟ ICH ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ଜାଣିବା ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ "ସାଂସ୍କୃତିକ ଇଭେଣ୍ଟ" ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସମାଧାନ ସହ ଉଦାହରଣ ଓ ପ୍ରୟୋଗ
ଉଦାହରଣ 1 — OPSC 2021
ପ୍ରଶ୍ନ: ରାଜା ରବି ବର୍ମା ଓ ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ ଯଥାକ୍ରମେ ଥିଲେ:
ଛାତ୍ରମାନେ ଦେଖିଥିବା ବିକଳ୍ପ:
- ଭାରତରେ ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମସମାଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା
- କୁଇଲନର ଶାସକ, ଓ ବାଲେଶ୍ୱରର ଶାସକ
- ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ, ଓ ତୁହଫତ ଅଲ୍ ମୁଜାହିଦୀନର ଲେଖକ
- ସମ୍ବାଦ କୌମୁଦୀର ସମ୍ପାଦକ, ଓ ମିରାତ-ଅଲ-ଅଖବାରର ସମ୍ପାଦକ
ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା:
- ପ୍ରଶ୍ନ କଣ ପରୀକ୍ଷା କରୁଛି: ଐତିହାସିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସଠିକ ପ୍ରାଥମିକ ପରିଚୟ/ଶୀର୍ଷକ ସହ ସଂଯୋଗ କରିବାର ଆପଣାର ଦକ୍ଷତା। ଉଭୟ ପୁରୁଷ "ରାଜା" ସମ୍ମାନସୂଚକ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଅବଦାନ ଭିନ୍ନ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୁଲ ବିକଳ୍ପ କାହିଁକି ଭୁଲ:
- କୁଇଲନର ଶାସକ, ଓ ବାଲେଶ୍ୱରର ଶାସକ: ରବି ବର୍ମା ଜଣେ ଚିତ୍ରକର ଥିଲେ, ଶାସକ ନୁହେଁ। ରାମମୋହନ ରାୟ କେବେ ଶାସକ ନଥିଲେ।
- ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ, ଓ ତୁହଫତ-ଅଲ-ମୁଜାହିଦୀନର ଲେଖକ: ରବି ବର୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମମୋହନ ରାୟ ତୁହଫତ-ଅଲ-ମୁଜାହିଦୀନ ଲେଖି ନଥିଲେ; ସେହି ପୁସ୍ତକ ଜୈନୁଦ୍ଦିନ ମଖଦୁମ II (16ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବିଦ୍ୱାନ) ଦ୍ୱାରା ଲେଖା ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ଯୋଡ଼ା ଭୁଲ।
- ସମ୍ବାଦ କୌମୁଦୀର ସମ୍ପାଦକ, ଓ ମିରାତ-ଅଲ-ଅଖବାରର ସମ୍ପାଦକ: ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅଦଳବଦଳ କରେ। ରାମମୋହନ ରାୟ ସମ୍ବାଦ କୌମୁଦୀ (ବଙ୍ଗଳା ସାପ୍ତାହିକ) ଓ ମିରାତ-ଅଲ-ଅଖବାର (ପାରସ୍ୟ) ର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ। ରବି ବର୍ମା ଏଥିରୁ କୌଣସିର ସମ୍ପାଦକ ନଥିଲେ।
- ସଠିକ ବିକଳ୍ପ କାହିଁକି ଠିକ: ସଠିକ ଉତ୍ତର ଦର୍ଶାଏ "ଭାରତରେ ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମସମାଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା"। ରବି ବର୍ମାକୁ "ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା" ଭାବେ ଆରୋପ ଅପ୍ରଚଳିତ, ଏହା ଅଧିକୃତ ଗୃହୀତ ଉତ୍ତର। ରାମମୋହନ ରାୟ 1828 ରେ ବ୍ରାହ୍ମସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
ସଠିକ ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମସମାଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା।
ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା: OPSC ବେଳେବେଳେ ଅପ୍ରଚଳିତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କରେ; ସର୍ବଦା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଧିକୃତ ସମାଧାନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ, ଲୋକପ୍ରିୟ ବିଶ୍ୱାସ ନୁହେଁ। "ସମ୍ମାନସୂଚକ ଶୀର୍ଷକ" ଉପରେ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ଅଣ-ସ୍ପଷ୍ଟ ବିଶେଷଣ ମେଳାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରୁହନ୍ତୁ।
ଉଦାହରଣ 2 — OPSC 2021
ପ୍ରଶ୍ନ: ଶେଖ ମୋହାମ୍ମଦ ଅବଦୁଲ୍ଲା, ଇରୋଡ ଭେଙ୍କଟା ରାମାସ୍ୱାମୀ, ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଲୋକପ୍ରିୟ ଶୀର୍ଷକ ଯଥାକ୍ରମେ:
ଛାତ୍ରମାନେ ଦେଖିଥିବା ବିକଳ୍ପ:
- 'ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର, ପେରିୟାର, ସରଦାର
- ସରଦାର, ଅନ୍ନା, ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ
- ଅନ୍ନା, ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର, ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ
ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା:
- ପ୍ରଶ୍ନ କଣ ପରୀକ୍ଷା କରୁଛି: ତିନିଟି ଜଣାଶୁଣା ସମ୍ମାନସୂଚକର ସরାସରି ସ୍ମରଣ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୁଲ ବିକଳ୍ପ କାହିଁକି ଭୁଲ:
- ସରଦାର, ଅନ୍ନା, ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ: "ସରଦାର" ପଟେଲଙ୍କ ଅଟେ, କିନ୍ତୁ "ଅନ୍ନା" C. N. ଅନ୍ନାଦୁରାଇଙ୍କ ଅଟେ, ଶେଖ ଅବଦୁଲ୍ଲା ବା E. V. ରାମାସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନୁହେଁ (ଯଦିଓ ରାମାସ୍ୱାମୀକୁ ବେଳେବେଳେ ଅନ୍ନା ବୋଲାଯାଏ, ପ୍ରାଥମିକ ବିଶେଷଣ ପେରିୟାର)। "ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ" ଲାଲା ଲାଜପତ ରାଇଙ୍କ ଅଟେ, ପଟେଲଙ୍କ ନୁହେଁ।
- ଅନ୍ନା, ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର, ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ: ଶେଖ ଅବଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ପାଇଁ "ଅନ୍ନା" ଭୁଲ; ଏହା ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର। ପଟେଲଙ୍କ ପାଇଁ "ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ" ଭୁଲ।
- ସଠିକ ବିକଳ୍ପ କାହିଁକି ଠିକ: "ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର" ଶେଖ ଅବଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଜନୀନଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ, "ପେରିୟାର" E. V. ରାମାସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଓ "ସରଦାର" ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲଙ୍କ ପାଇଁ।
ସଠିକ ଉତ୍ତର: ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର, ପେରିୟାର, ସରଦାର।
ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା: ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ତଥ୍ୟଗତ ମେଳ ପ୍ରଶ୍ନ। ଅତିକମରେ 20–25 ଟି ଏଭଳି ବିଶେଷଣ ଏକ ମାନସିକ ତଥ୍ୟଭାଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ, ଓଡ଼ିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୁଡ଼ିକ ସମେତ।
ଉଦାହରଣ 3 — OPSC 2022
ପ୍ରଶ୍ନ: ମାନବାଧିକାର ସାର୍ବଜନୀନ ଘୋଷଣାର କେଉଁ ଧାରା ଦର୍ଶାଏ ଯେ 'ଜାତୀୟତାର ଅଧିକାର' ଜଣକର ଇଚ୍ଛାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ?
ଛାତ୍ରମାନେ ଦେଖିଥିବା ବିକଳ୍ପ:
- ଧାରା 20
- ଧାରା 15
- ଧାରା 25
- ଧାରା 30
ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା:
- ପ୍ରଶ୍ନ କଣ ପରୀକ୍ଷା କରୁଛି: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅଧିକାରଠାରୁ ସମ୍ବନ୍ଧିତ UDHR ଧାରା ଜ୍ଞାନ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୁଲ ବିକଳ୍ପ କାହିଁକି ଭୁଲ:
- ଧାରା 20: ସମାବେଶ ଓ ସଙ୍ଗଠନର ସ୍ୱାଧୀନତା ବିଷୟରେ, ଜାତୀୟତା ନୁହେଁ।
- ଧାରା 25: ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ, ଆବାସ, ଚିକିତ୍ସା ସେବା ସମେତ ଯଥାଯଥ ଜୀବନଯାତ୍ରାର ଅଧିକାର ବିଷୟରେ।
- ଧାରା 30: ଘୋଷଣାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଧ
PYQ ट्रेंड्स और पैटर्न
तीनों PYQs एक स्पष्ट प्रवृत्ति दिखाते हैं:
- 2021: सम्मानजनक शीर्षक और ऐतिहासिक पहचान पर दो प्रश्न। दोनों तथ्यात्मक मिलान प्रश्न थे जिनमें वर्ष याद रखने की आवश्यकता नहीं थी। कठिनाई: आसान से मध्यम। ट्रिक राजा राविवर्मा को "नारीवादी आंदोलन के संस्थापक" के रूप में असामान्य विशेषता में निहित थी – जो उन छात्रों को भ्रमित कर सकती थी जो उन्हें केवल एक कलाकार के रूप में जानते थे।
- 2022: संयुक्त राष्ट्र/अंतर्राष्ट्रीय घोषणाओं की ओर स्थानांतरित। प्रश्न तथ्यात्मक भी था लेकिन विशिष्ट अनुच्छेद संख्या स्मरण की आवश्यकता थी। कठिनाई: मध्यम। यह सटीकता का परीक्षण करता है (अनुच्छेद 15 बनाम 25 बनाम 30)।
अवलोकन:
- प्रकार: तीनों एकल-उत्तर तथ्यात्मक प्रश्न हैं (कोई मिलान सूचियाँ नहीं, कोई कालानुक्रमिक क्रम नहीं)। हालांकि, 2021 का मिलान प्रश्न प्रभावी रूप से एक बार में तीन व्यक्तियों का परीक्षण करता था।
- दायरा: अब तक, OPSC ने पद्म पुरस्कार, नोबेल पुरस्कार, या खेल पुरस्कारों के बारे में नहीं पूछा है, हालांकि पाठ्यक्रम उन्हें कवर करता है। यह सुझाता है कि सम्मानजनक शीर्षक और अंतर्राष्ट्रीय घोषणाएं प्रारंभिक फोकस हैं, लेकिन दायरा विस्तारित होगा।
- कठिनाई प्रक्षेपवक्र: 2022 का प्रश्न तर्क के बजाय रटे हुए अंकगणित (अनुच्छेद संख्या) की आवश्यकता है। भविष्य के प्रश्नों को समान या थोड़ी अधिक कठिनाई की अपेक्षा करें (जैसे, कई अनुच्छेदों को सूचीबद्ध करना या पुरस्कारों को वर्षों से मिलाना)।
- ओडिशा-विशिष्ट सामग्री: अभी तक सीधे परीक्षण नहीं किया गया। लेकिन पाठ्यक्रम स्पष्ट रूप से ओडिशा राज्य योजनाओं और सांस्कृतिक कार्यक्रमों को शामिल करता है। यह अत्यधिक संभावना है कि एक भविष्य का प्रश्न ओडिशा पुरस्कारों (बीजू पटनायक खेल पुरस्कार, ओडिशा साहित्य अकादमी, ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार) या ओडिशा व्यक्तित्वों के बारे में पूछेगा जिन्होंने राष्ट्रीय सम्मान प्राप्त किए।
तैयारी के लिए पैटर्न: एक तीन-स्तरीय दृष्टिकोण बनाएं:
- स्तर 1: सम्मानजनक शीर्षक और विशेषण (राष्ट्रीय और ओडिशा)।
- स्तर 2: UDHR अनुच्छेद और अन्य संयुक्त राष्ट्र/अंतर्राष्ट्रीय सम्मेलन जो 'सम्मान' प्रदान करते हैं (अधिकार, पुरस्कार)।
- स्तर 3: औपचारिक पुरस्कार (नागरिक, वीरता, खेल, साहित्यिक) हाल के प्राप्तकर्ताओं और पहलों के साथ।
और क्या पूछा जा सकता है
तीनों PYQs के पैटर्न और पूर्ण पाठ्यक्रम के आधार पर, निम्नलिखित भविष्यवाणियां की जाती हैं। प्रत्येक पहले से दिखाई दिए हुए में निहित है।
| अनुमानित प्रश्न कोण | यह संभावित क्यों है | तैयार करने के लिए मुख्य तथ्य |
|---|---|---|
| CPT-कोडित पुरस्कारों को मिलाएं (जैसे, "शांतिकाल में वीरता के लिए कौन सा पुरस्कार दिया जाता है?") | 2021 के प्रश्नों ने विशेषणों का परीक्षण किया; अब OPSC पुरस्कारों की श्रेणियों का परीक्षण कर सकता है (नागरिक बनाम वीरता)। पैटर्न अक्सर पहचान (कौन) से वर्गीकरण (किस प्रकार) की ओर बढ़ता है। | परमवीर चक्र (युद्धकाल), अशोक चक्र (शांतिकाल); वीर चक्र और कीर्ति चक्र के बीच अंतर। |
| UDHR का कौन सा अनुच्छेद विचार/धर्म की स्वतंत्रता से संबंधित है? | अनुच्छेद 15 का परीक्षण करने के बाद, OPSC अन्य अक्सर उपयोग किए जाने वाले अनुच्छेदों जैसे 18 (विचार) या 19 (भाषण) पूछ सकता है। | अनुच्छेद 18 – विचार, विवेक, धर्म की स्वतंत्रता; अनुच्छेद 19 – राय और अभिव्यक्ति। |
| 2023 के लिए साहित्य अकादमी पुरस्कार के ओडिशा-जन्मे प्राप्तकर्ता का नाम बताएं | ओडिशा सांस्कृतिक पुरस्कार पाठ्यक्रम में हैं लेकिन परीक्षण नहीं किए गए। पहला प्रश्न एक साधारण "कौन" या "किस वर्ष" हो सकता है। | हाल के (2023) ओडिया विजेता: सूर्य सत्यनारायण दास (लघु कथाएं)। साथ ही प्रतिभा राय (ज्ञानपीठ, 2010)। |
| ओडिशा के निम्नलिखित में से कौन सा खेल व्यक्ति अर्जुन पुरस्कार जीता है? | खेल पुरस्कार पाठ्यक्रम में हैं लेकिन नहीं पूछे गए। ओडिशा राज्य के प्रमुख एथलीट हैं (दुती चंद, प्रमोद भागत)। एक एकल-मिलान प्रश्न संभावित है। | दुती चंद (2019, एथलेटिक्स); प्रमोद भागत (2020, पैरा-बैडमिंटन); अमित रोहिदास (2023, हॉकी)। |
| निम्नलिखित पुरस्कारों को प्राथमिकता के क्रम में व्यवस्थित करें (भारत रत्न, पद्म विभूषण, अशोक चक्र)। | प्राथमिकता एक मानक प्रश्न प्रकार है UPSC समसामयिक मामलों में। PYQs ने अभी तक क्रम का परीक्षण नहीं किया है। | भारत रत्न > पद्म विभूषण > पद्म भूषण > पद्म श्री; वीरता: परमवीर > महावीर > वीर (युद्धकाल), अशोक > कीर्ति > शौर्य (शांतिकाल)। |
| कौन सा पुरस्कार 1977 में बंद किया गया था और 1980 में पुनः शुरू किया गया था? | यह भारतीय नागरिक पुरस्कारों के बारे में एक अद्वितीय ऐतिहासिक विवरण है जो OPSC सटीकता के लिए पसंद करता है। | भारत रत्न और सभी पद्म पुरस्कार 1977 में बंद किए गए (जनता सरकार) और 1980 में पुनः शुरू किए गए। |
| "पेरियार" किस सामाजिक सुधारक का शीर्षक है? | पहले से ही 2021 में परीक्षण किया गया, लेकिन OPSC एक अलग शब्दांकन के साथ फिर से देख सकता है (जैसे, "निम्नलिखित में से कौन सा एक सही शीर्षक नहीं है?")। | पेरियार = ई. वी. रामास्वामी; 'अन्ना' (सी. एन. अन्नादुराई) के साथ भ्रम से बचें। |
संयोजक विस्तार: OPSC दो परीक्षण किए गए अवधारणाओं को जोड़ सकता है, जैसे, "UDHR का कौन सा अनुच्छेद राष्ट्रीयता के वंचन न होने के सिद्धांत के अनुरूप है? (अनुच्छेद 15)" — 2022 के प्रश्न का पुनर्निर्माण। या "राजा राममोहन राय किस आंदोलन के संस्थापक थे?" (ब्रह्मो समाज) — एक और पुनर्निर्माण।
ସାଧାରଣ ତ୍ରୁଟି ଓ ଫାନ୍ଦ
- "ସରଦାର"କୁ "ସେର-ଏ-ପଞ୍ଜାବ"ସହ ଗୋଳାଇବା: ସରଦାର ହେଉଛନ୍ତି ପଟେଲ; ସେର-ଏ-ପଞ୍ଜାବ ହେଉଛନ୍ତି ଲାଲା ଲାଜପତ ରାଏ। ଅନେକ ପରୀକ୍ଷାର୍ଥୀ ସିଂହ ପ୍ରତୀକତାର କାରଣରୁ ଉଭୟଙ୍କୁ ମିଶାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି।
- ରାଜା ରବି ବର୍ମା (Raja Ravi Varma)କୁ ଶାସକ ବୋଲି ଧରିନେବା: "ରାଜା" ଉପାଧି ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭାବିବାକୁ ଦେଇଥାଏ ଯେ ସେ ଜଣେ ରାଜକୀୟ ଥିଲେ। ବାସ୍ତବରେ ସେ ଜଣେ ଚିତ୍ରକର ଥିଲେ ଯିଏ ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ।
- UDHR ଆର୍ଟିକେଲ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଭୁଲ ଆରୋପ କରିବା: ଆର୍ଟିକେଲ ୨୦ (ସମାବେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା), ଆର୍ଟିକେଲ ୨୫ (ଜୀବନଯାତ୍ରାର ମାନ), ଏବଂ ଆର୍ଟିକେଲ ୧୫ (ନାଗରିକତା) ପ୍ରାୟଶଃ ଗୋଳାଇ ଯାଏ। ଆର୍ଟିକେଲ ୧୫କୁ ଠିକ୍ କରିବାକୁ ସ୍ମୃତିସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
- "ନାଗରିକତାର ଅଧିକାର"ରେ ନାଗରିକତା ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅଧିକାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି ଏହା ଭୁଲିଯିବା: OPSC 2022 ପ୍ରଶ୍ନର ଶବ୍ଦବିନ୍ୟାସ "ଜଣକର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ" ନାଗରିକତା ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅଧିକାରକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଯଦି ଛାତ୍ରମାନେ "ଇଚ୍ଛା" ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତାର ସ୍ୱାଧୀନତା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ଆର୍ଟିକେଲ ୨୦ ବାଛିପାରନ୍ତି।
- ଓଡ଼ିଶା-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମ୍ମାନକୁ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା: ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିନାହିଁ ବୋଲି, ଛାତ୍ରମାନେ ପ୍ରାୟଶଃ ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତି। ତଥାପି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ "ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା — KALIA, ବିଜୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ମିଶନ ଶକ୍ତି" ଏବଂ "ସମ୍ମାନ, ଖେଳ ସାଧନା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ" ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ — ତେଣୁ ରାଜ୍ୟ-ସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମାନ ଆସିବ।
- ଶୁଧୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପକଙ୍କୁ ମନେ ରଖିବା, ଐତିହାସିକ ପ୍ରଥମ ଜଣଙ୍କୁ ନ ଜାଣିବା: OPSC ପ୍ରାୟଶଃ "ଭାରତ ରତ୍ନର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାପକ" ବା "ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ବିଦେଶୀ" ପଚାଏ। ଏହି ପ୍ରଥମଗୁଡ଼ିକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ତାଲିକାରେ ନାହିଁ।
ସ୍ମୃତିସୂତ୍ର ଓ ସ୍ମୃତିଚିହ୍ନ
୧. ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର କ୍ରମ ପାଇଁ "PMVAKS" ସ୍ମୃତିସୂତ୍ର
- P ପରମ ବୀର ଚକ୍ର (ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ)
- M ମହା ବୀର ଚକ୍ର
- V ବୀର ଚକ୍ର
- A ଅଶୋକ ଚକ୍ର (ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ)
- K କୀର୍ତି ଚକ୍ର
- S ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ର
ମନେ ରଖିବାର ଉପାୟ: "PM VAKS" କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ – ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର ଦେଇଥାନ୍ତି। କ୍ରମଟି ହେଉଛେ: ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି (ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ) "ଚକ୍ର"ରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଶେଷ ତିନୋଟି (ଶାନ୍ତିକାଳୀନ) ମଧ୍ୟ "ଚକ୍ର"ରେ ଶେଷ ହୁଏ। ସ୍ମୃତିସୂତ୍ରଟି ସେମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବାଧିକାରର ଅବରୋହୀ କ୍ରମରେ ରଖେ।
ବ୍ୟବହାରିକ ଉଦାହରଣ: ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାଏ "ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର କେଉଁଟି?", ଆପଣ ଅଶୋକ ଚକ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି, କାରଣ PMVAKS ରେ A ଶାନ୍ତିକାଳୀନ ଗୋଷ୍ଠୀର ପ୍ରଥମ।
୨. "୧-୩-୧୫-୧୮" UDHR ଆର୍ଟିକେଲ ଶୃଙ୍ଖଳ
ଏକ ଗଳ୍ପ ତିଆରି କରନ୍ତୁ: "ଏକ ମୁକ୍ତ ଜୀବନ (୧ ମୁକ୍ତ, ୩ ଜୀବନ) – ତାପରେ ପନ୍ଦର (୧୫) ନାଗରିକତା ବଦଳିବାକୁ ଚାହେଁ – ଅଠର (୧୮) ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ – ଊନିଶ (୧୯) କଥା – ଏକୋଇଶ (୨୧) ଅଂଶଗ୍ରହଣ – ପଚିଶ (୨୫) ଭଲ ଜୀବନ – ଛଅଇଶ (୨୬) ଶିକ୍ଷା – ତିରିଶ (୩୦) ବିନାଶ ନାହିଁ।"
ସ୍ମୃତିସୂତ୍ର: ୧ ମୁକ୍ତ ୩ ଜୀବନ, ୧୫ ନାଗରିକ, ୧୮ ଚିନ୍ତା, ୧୯ ବାଣୀ, ୨୧ ଅଂଶଗ୍ରହଣ, ୨୫ ମାନ, ୨୬ ଶିକ୍ଷା, ୩୦ ସୀମା।
ବ୍ୟବହାରିକ ଉଦାହରଣ: ନାଗରିକତାର ଆର୍ଟିକେଲ ପଚାଇଲେ, "୧୫ ନାଗରିକ" ମନେ କରନ୍ତୁ। ଚିନ୍ତାର ଆର୍ଟିକେଲ ପଚାଇଲେ, "୧୮ ଚିନ୍ତା"। ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳ ୮ଟି ସବୁଠାରୁ ପରୀକ୍ଷିତ ଆର୍ଟିକେଲ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ।
ଦ୍ରୁତ ପୁନରାବୃତ୍ତି
- ପରିଚୟ: ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପୁରସ୍କାର, ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି, UDHR ଧାରା, ଖେଳ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ବୀକୃତି। OPSC ପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ ତଥ୍যଗତ ଓ ଧାରଣାଗତ ମେଳ।
- ମୂଳ ଧାରଣା: ପୁରସ୍କାର (ପଦକ/ପ୍ରାପ୍ତି) ବନାମ ସମ୍ମାନ (ଉପାଧି/ବିଶେଷଣ) ବନାମ ଶୀର୍ଷକ ବନାମ ବିଶେଷଣ। ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର (ଭାରତ ରତ୍ନ, ପଦ୍ମ ସିରିଜ), ବୀରତ୍ବ ପୁରସ୍କାର (ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ/ଶାନ୍ତିକାଳୀନ), ଖେଳ ପୁରସ୍କାର (ଖେଲ ରତ୍ନ, ଅର୍ଜୁନ, ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ ଚାନ୍ଦ), ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର (ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ, ଜ୍ଞାନପୀଠ), ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର (ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ, ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଖେଳ ପୁରସ୍କାର)।
- ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାଧି (PYQ ମୂଳ): ରାଜା ରବି ବର୍ମା (ନାରୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା – ସରକାରୀ ଉତ୍ତର), ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ (ବ୍ରାହ୍ମ ସମାଜ)। ଶେଖ ଅବ୍ଦୁଲ୍ଲା (ଶେର-ଇ-କାଶ୍ମୀର), ଇ. ଭି. ରାମାସ୍ବାମୀ (ପେରିୟାର), ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ (ସରଦାର)। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ: ନେତାଜୀ, ଲୋକନାୟକ, ଦେଶବନ୍ଧୁ, ପଞ୍ଜାବ କେସରୀ, ଉତ୍କଳ ମଣି, ଉତ୍କଳ ଗୌରବ।
- UDHR: ଧାରା 15 (ଜାତୀୟତାର ଅଧିକାର)। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଧାରା: 1 (ସ୍ବାଧୀନତା), 3 (ଜୀବନ), 18 (ଚିନ୍ତା), 19 (ବାକ୍ ସ୍ବାଧୀନତା), 21 (ସରକାର ଅଂଶଗ୍ରହଣ), 25 (ଜୀବନଯାତ୍ରାର ମାନ), 26 (ଶିକ୍ଷା)।
- ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପୁରସ୍କାର: ନୋବେଲ, ପୁଲିତ୍ସର, ଅସ୍କାର, କଳିଙ୍ଗ ପୁରସ୍କାର (UNESCO, ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଦ୍ବାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ)।
- ରାଜ୍ୟ-ସ୍ତରୀୟ: ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ, ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଖେଳ ପୁରସ୍କାର, କଳିଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବିଜୟୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସାମୟିକ ଘଟଣା ଅନୁଯାୟୀ।
- ଏଡ଼ାଇବାକୁ ଥିବା ତ୍ରୁଟି: ସରଦାର/ଶେର-ଇ-ପଞ୍ଜାବ ଗୋଳମାଳ, UDHR ସଂଖ୍ୟା ଭୁଲ ଆରୋପ, ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ମାନ ଅଣଦେଖା।
- ସ୍ମୃତିସୂଚକ: PMVAKS (ବୀରତ୍ବ ଅର୍ଡର), 1-3-15-18 ଶୃଙ୍ଖଳ (UDHR ଧାରା)।